Жижиг, дунд бизнесүүдийн (ЖДБ) хувьд “Засаглал” гэхээр зөвхөн том компаниудад хамаатай, нүсэр бүтэц мэт санагдаж болох ч үнэндээ энэ нь “Бизнесийг хэн нэгнээс хамааралгүйгээр, системтэйгээр удирдаж, урт хугацаанд оршин тогтнох дүрэм” юм.

Сайн засаглалтай ЖДБ хөрөнгө оруулалт татах, зээл авах, цаашлаад дараагийн үедээ өвлүүлэн үлдээхэд илүү хялбар байдаг.

1. Засаглалын үндсэн гурван тулгуур 

ЖДБ-ийн засаглал нь дараах гурван асуултад тодорхой хариулт өгөхөөс эхэлнэ:

• Хэн шийдвэр гаргах вэ? (Эрх мэдлийн хуваарилалт)
• Хэн хяналт тавих вэ? (Хариуцлагын тогтолцоо)
• Мэдээлэл хэрхэн урсах вэ? (Ил тод байдал)

2. ЖДБ-ийн засаглалыг сайжруулах 5 алхам

① Өмчлөл ба Удирдлагыг зааглах

ЖДБ эрхлэгчдийн хамгийн түгээмэл алдаа бол компанийн касс, хувийн түрийвч хоёроо холих явдал юм.

• Зөвлөгөө: Гүйцэтгэх захирал (Та өөрөө байсан ч) тогтмол цалинтай байх ёстой. Компанийн зардлыг хувийн хэрэгцээнд зарцуулахгүй байх нь санхүүгийн сайн засаглалын эхлэл.

② Зөвлөхүүдийн зөвлөл (Advisory Board) байгуулах

Заавал албан ёсны Төлөөлөн Удирдах Зөвлөл (ТУЗ) байх албагүй ч, бизнест тань туршлагатай хүмүүсээс бүрдсэн “Зөвлөх баг”-тай болох.

• Зөвлөгөө: Санхүү, маркетинг эсвэл технологийн чиглэлээр мэргэшсэн 2-3 хүнийг улиралд нэг удаа урьж, бизнесийн стратегиа хэлэлцүүлдэг байх.

③ Процесс ба Дотоод журам

Бүх зүйл захирлын толгойд биш, цаасан дээр эсвэл систем дээр бичигдсэн байх ёстой.

• Зөвлөгөө: Ажилтан авах, худалдан авалт хийх, тайлан гаргах зэрэг үндсэн үйл ажиллагаануудаа стандарт ажиллагааны заавар (SOP) болгож баримтжуулах.

④ Тайлагнал ба Ил тод байдал

Сар бүр санхүүгийн болон үйл ажиллагааны тайланг тогтмол гаргаж хэвших.

• Зөвлөгөө: Хувь нийлүүлэгчид (хөрөнгө оруулагчид) болон гол ажилтнуудад компанийн санхүүгийн эрүүл мэндийг ил тод мэдээлснээр итгэлцэл нэмэгддэг.

⑤ Эрсдэлийн удирдлага

Гэнэтийн нөхцөл байдал үүсэхэд (түлхүүр ажилтан гарах, валютын ханш өсөх, хууль эрх зүйн өөрчлөлт г.м) бэлэн байх төлөвлөгөөтэй байх.

3. Засаглал сайжирснаар гарах үр дүн

Үзүүлэлт	Засаглалгүй бизнес	Засаглалтай бизнес
Шийдвэр гаргалт	Захирлын сэтгэл хөдлөлөөр	Өгөгдөл ба шинжилгээнд суурилса
Санхүүжилт	Зээл олдох магадлал бага	Хөрөнгө оруулагчид итгэлтэй ордог
Тогтвортой байдал	Захирал эзгүйд зогсдог	Системээрээ хэвийн үргэлжилдэ
Ажилтнууд	Тодорхойгүй байдлаас болж гардаг	Ирээдүйгээ харж тогтвортой ажилладаг